را در روغن گل و كمى سركه خيس كن و بر جاى زخم بگذار ، بعد از آن داروى زخم به هم آور استعمال كن ! اگر ورم ناشى از عمل بزرگ بود ، بيمار را مرتب در آبزن بنشان . آب آبزن آب‌پز شنبليله و بزر كتان باشد . اگر درد شدت بيشتر يافت ، روز دوم و سوم بيمار را در آب ولرم مخلوط با روغن بنشان ! اگر كسى كه عمل شده است از زخم و درد ناشى از عمل شكايت چندانى نداشت ، روز سوم از آبزن دست بردارد . امّا بايد دائما وسيلهء روغن فيجن مثانه را گرم نگه دارد . اگر مثانه گرم باشد حال مثانه بهتر است و درد كمتر و بول نيز كمتر است . براى كسانى كه عمل سنگ مثانه كرده‌اند ، بول بسيار آزار دهنده است ، پس بايد نگذارى زياد آب بخورند . و تا خواستند بشاشند بايد پرستار با دست جاى بخيه زده را نگهدارد و بر آن اندكى فشار آورد كه مبادا بول به جاى زخمى برسد . ممكن است بعد از عمل جراحى يكى از حالات زير رخ دهد : 1 - خون به اندازهء لازم از جاى شق شده بيرون نريزد ، كه در اين حالت بيم پيدا شدن ورم مىرود . ورم از فاسد شدن اندامى كه خون در آن جمع شده و مىبايست بيرون آيد امّا بيرون نيامده است ، روى داده ؛ بويژه اگر اندام سرخى خود را از دست داده و به رنگ سياه تمايل دارد . 2 - خون بيشتر از آنچه كه لازم است از زخم مىريزد و بيم نزيف خون مىرود كه خطرناك است . اگر حالت اوّل روى داد ، يعنى خون در اندازهء بايسته از زخم نچكيد و جمع آمد و حبس شد و اندام را فاسد گردانيد و رنگ اندام به سياهى زد ، فورا بايد جايى را كه در آن خون جمع آمده و از اثر خون جمع آمده فاسد گشته است ، نشتر بزنى و خون جمع آمده را بيرون آورى و فورا بعد از خونريزى كافى ، پارچه‌اى را در سركه و نمك بيالائى و بر جاى زخم بگذارى كه از فاسد شدن عضو جلوگيرى كند . اگر حالت دوم بود ، يعنى خون چكانى زخم بيشتر از حدّ لازم بود و بيم نزيف خون مىرفت ، بيمار را در آبهاى گيرندهء مشهور بنشان و بر جاى زخم كندر و زاج خرد شده و ساييده بگذار و تكه پنبه‌اى را بالاى كندر و زاج بنه و پنبه‌اى بزرگتر را با سركه و آب تر كن و بر آن پنبهء كوچك بار كن . اگر احساس كردى و دانستى كه رگى از رگهاى بزرگ يا يكى از شريانها گسسته و قطع شده است و نزيف از آنها است ، آن را محكم ببند كه خون بند آيد و بيرون نريزد . اگر اصلا خون نيامد و سرپيچى كرد و جاى زخمى خوب نشد ، بيمار را در سركهء بسيار غليظ و بسيار ترش و تند بنشان ! و شايد نياز به رگ زدن داشته باشد ، كه خون زايد را از راه رگ‌زنى بيرون كشيد ، و يا اينكه داروى مخدر بر زهار و بيخ رانها گذاشت كه بىحس شوند . گاهى ممكن است از جاى شق شده ، قسمتى از خون به سوى مثانه آيد و بر دهانهء مثانه منعقد شود و شاشيدن را با اشكال مواجه سازد . در اين حالت بايد انگشت را به جاى شق شده فرو برد و خون منعقد شده بر دهانه مثانه را كنار زد و دهانهء مثانه و گلوگاه مثانه را از اين خون منعقد شده آزاد ساخت و خون را بيرون آورد و جاى خون گرفته را به وسيلهء سركه و آب شستشو داد ، كه خون بسته